Jak pracować z wodoodpornymi taśmami: od wyboru po wykończenie

Wodoodporne taśmy należą do najchętniej wybieranych materiałów na obroże, smycze, szelki i sprzęt dla koni. Cenione są za dużą wytrzymałość mechaniczną. W odróżnieniu od zwykłych taśm nie ścierają się, nie wyciągają i pozostają elastyczne także na mrozie.

Właściwości wodoodpornych taśm

Taśma ma budowę warstwową: wewnętrzny rdzeń tekstylny pokryty warstwą PVC lub TPU, zależnie od rodzaju taśmy. Powłoka zapewnia odporność na wodę, mróz i pot. Powierzchnia nie chłonie potu ani zapachów. Ma potwierdzoną nieszkodliwość dla zdrowia przy kontakcie ze skórą zwierząt i ludzi i pozostaje elastyczna na mrozie, a zginanie zleciliśmy przebadać do −40 °C.

Taśmy zleciliśmy przebadać w akredytowanych laboratoriach pod kątem nieszkodliwości dla zdrowia, obciążenia zrywającego i zginania w niskich temperaturach. Protokoły znajdują się przy każdej taśmie w sekcji Dokumenty do pobrania. Mimo swojej grubości taśmy są giętkie i miękkie. Dużą zaletą jest też łatwa pielęgnacja w wodzie z mydłem.

Rodzaje wodoodpornych taśm

Wszystkie nasze taśmy mają te same podstawowe właściwości (wytrzymałość, rdzeń tekstylny, powłoka z PVC lub TPU), ale różnią się fakturą. Każdy wzór nadaje się do nieco innego wyrobu:

• Taśma klasyczna (gładka): Ma delikatną powierzchnię przypominającą skórę. To najczęściej wybierany wariant, który wygląda bardzo elegancko.
  
• Taśma Hexa: Powierzchnię tworzy struktura drobnych sześciokątów (plaster miodu). Ten wzór jest chętnie wybierany przez właścicieli psów. Dzięki fakturze taśma nie ślizga się w dłoni, nawet gdy jest mokra lub zabłocona, i sprawia nowoczesne, sportowe wrażenie.
  
• Taśma Bark: Ma wyraźniejszą strukturę przypominającą korę drzewa. Wygląda bardzo naturalnie, dlatego często stosuje się ją na sprzęt dla koni lub masywniejsze szelki.
  
• Taśma odblaskowa: Ma silnie odblaskowy pasek, który zwiększa widoczność zwierzęcia i właściciela o zmierzchu i po ciemku. To dobry wybór na bezpieczne smycze i obroże do wieczornych spacerów.

Cięcie: nożyczki lepiej zostawić

Wodoodporne taśmy po przecięciu się nie strzępią, ale zwykłe nożyczki raczej je „żują”, niż tną. To niepotrzebnie odkształca powierzchnię i wewnętrzny rdzeń tekstylny. Do czystej pracy najlepiej nadają się szczypce tnące Craftool, które dają dokładne, prostopadłe cięcie bez wysiłku i bez strzępienia krawędzi.

Dlaczego szczypce zamiast nożyczek:

• Dokładne cięcie: Są bardzo ostre i prowadzą cięcie prostopadle, dzięki czemu krawędź taśmy pozostaje równa i nieodkształcona.
  
• Kątownik dla dokładności: W zestawie jest regulowany kątownik, dzięki któremu można ciąć dokładnie pod kątem 90°, 75°, 60° lub 45°. Przydaje się przy skośnych końcówkach i dokładnych połączeniach.
  
• Praktyczność: W rękojeści znajduje się schowek z dwoma zapasowymi ostrzami, więc nie trzeba przerywać pracy, gdy ostrze się stępi.

Kształtowanie końcówek: wykrojniki

Aby końcówka obroży lub smyczy wyglądała czysto i starannie, nożyczki ani nóż nie wystarczą. Służą do tego wykrojniki do końcówek, które jednym uderzeniem młotka tworzą symetryczny kształt. Przy wodoodpornych taśmach wykrojnik opłaca się przede wszystkim przy wykonywaniu większej liczby sztuk, gdy każda końcówka musi być taka sama.

Do wyboru są trzy podstawowe kształty:

• Wykrojnik prostokątny: Tworzy czystą, klinową końcówkę (dla szerokości do 50 mm). Przy węższych taśmach, na przykład 16 mm, taśmę należy wyśrodkować względem ostrza.
  
• Wykrojnik szpic: Do klasycznego zakończenia paska w szpic. Dostępny w szerokościach 19, 25, 38 i 45 mm i musi odpowiadać szerokości taśmy.
  
• Wykrojnik półokrągły: Do zaokrąglonego zakończenia, w szerokościach 19, 25 i 38 mm; również musi odpowiadać szerokości taśmy.

Wykrojnik wystarczy położyć prostopadle na taśmie i uderzyć. Zawsze należy przy tym pracować na odpowiedniej podkładce do wykrawania, która chroni ostrze narzędzia przed stępieniem. Dzięki temu końcówka jest czysta i symetryczna, bez poszarpanych krawędzi, których przy ręcznym cięciu nożyczkami trudno uniknąć.

Wykończenie krawędzi: jak nadać wyrobowi dopracowany wygląd

Po przecięciu taśmy na jej końcu widać rdzeń tekstylny. Jeśli ma być niewidoczny, krawędź należy zabezpieczyć.

Mówimy jednak wprost: to przede wszystkim kwestia wyglądu. Żadna farba na świecie nie jest niezniszczalna i przy codziennym użytkowaniu z czasem może się wytrzeć. Jeśli jednak zależy Państwu na szczególe i na dopracowanym wyrobie, ta kombinacja jest najlepszą, jaką do tej pory znaleźliśmy dla taśm z PVC.

Praca z żelem Girba Nubio Opaco

Do uzyskania zaokrąglonego, „gumowego” efektu na krawędzi używamy białego żelu do gumowania krawędzi Girba Nubio Opaco. Nadaje krawędzi potrzebną objętość i przygotowuje ją pod farbę.

Nakładanie warstwami:

Krawędź najpierw należy odtłuścić alkoholem izopropylowym (IPA) i poczekać, aż całkowicie odparuje. Do przykrycia krawędzi wystarczą jedna lub dwie warstwy żelu, a dla zaokrąglonego, „gumowego” kształtu nakłada się trzy cienkie. Każdą warstwę należy zostawić do wyschnięcia na co najmniej godzinę, zanim nałoży się następną.

Wskazówka z warsztatu

Po otwarciu żel ma rzadszą konsystencję. Zalecamy zostawić go na około 10 minut w małym naczyniu, żeby „odparował”. Żel lekko zgęstnieje, łatwiej się go wtedy nakłada i przede wszystkim nie spływa z krawędzi.

Malowanie i mieszanie odcieni

Gdy żel utworzy twardą i gładką podstawę, przychodzi czas na malowanie. Używamy farb akrylowych Angelus.

• Odcienie dobrane do naszych taśm: Wiemy, jak trudno trafić we właściwy kolor, dlatego każdą taśmę z naszej oferty wzięliśmy do ręki i mieszaliśmy farby tak długo, aż znaleźliśmy najbardziej zbliżony odcień. Sprawdzone kombinacje podajemy przy każdej taśmie w sekcji Kompatybilne produkty. Kolory taśm można wcześniej obejrzeć w próbniku kolorów, co oszczędza dużo czasu przy własnym mieszaniu.
  
• Matowe wykończenie: Powierzchnia z PVC jest matowa, dlatego błyszcząca krawędź wyglądałaby nienaturalnie. Do farby można dodać środek matujący Duller. Należy jednak stosować go bardzo ostrożnie. Wystarczy zamoczyć w nim tylko czubek pędzla i dokładnie rozmieszać w farbie na palecie. Przy nadmiarze farba mogłaby stracić elastyczność i zacząć pękać. Co farby Angelus potrafią na wodoodpornych taśmach, a czego nie, sprawdziliśmy w osobnym artykule.
  

Dziurkowanie: dlaczego zwykłe narzędzia zawodzą

Dziurkowanie to etap, na którym narzędzia uszkadzają się najczęściej. Sama powierzchnia z PVC nie sprawia problemu, jest podatna. Krytyczny jest wewnętrzny rdzeń tekstylny. W zwykłych taśmach polipropylenowych otwory wypala się lutownicą, aby włókna się zatopiły. W wodoodpornych taśmach lutownicy użyć nie można – wysoka temperatura spaliłaby powierzchnię z PVC, a ponadto do otoczenia uwalniałyby się niebezpieczne opary.

Trzeba więc zastosować czyste cięcie mechaniczne. Zwykłe dziurkacze do skóry nie przecinają mocnych włókien tekstylnych wewnątrz taśmy. Efektem jest poszarpany otwór, z którego wychodzą nitki, oraz narzędzie, które bardzo szybko się tępi albo pęka już po kilku otworach. Różnicę między dziurkaczami do skóry i do taśm omawiamy w porównaniu narzędzi do dziurkowania.

Używamy wybijaków serii #211700STP. Nadają się bezpośrednio do taśm z mocnym rdzeniem tekstylnym:

• Ostre ostrze: Przecina rdzeń tekstylny i powłokę jednym uderzeniem.
  
• Wypolerowane wnętrze: Wycinki swobodnie wypadają, wybijak się nie zatyka i dłużej pozostaje ostry.
  
• Wysoka wytrzymałość: Wybijaki są ze stali i radzą sobie także z mocnym rdzeniem tekstylnym taśmy.

Dwa sposoby na czysty otwór

Wybijak należy prowadzić zawsze prostopadle do taśmy i uderzyć lub docisnąć z siłą wystarczającą do przecięcia wszystkich włókien. Do wyboru są dwie metody:

1. Dziurkowanie ręczne

Przy mniejszych seriach lub produkcji na zamówienie wystarczy stalowa rękojeść. Wybijak ø 3 lub 4 mm wkręca się w nią i uderza młotkiem. Rękojeść jest masywna, rowkowana (nie ślizga się), a uderzenie trafia bezpośrednio w narzędzie. Jest przeznaczona tylko dla wybijaków ø 3 i 4 mm, do oczek (ø 5,2 i 6 mm) się nie nadaje.

2. Dziurkowanie za pomocą prasy

Przy produkcji na większą skalę prasa ręczna jest koniecznością. Wybijaki mocuje się w niej za pomocą specjalnego przyrządu. Daje to maksymalną prostopadłość otworów, ciszę w warsztacie i oszczędza dłonie.

Jaką średnicę dziurkacza wybrać do nitów?

Wodoodporne taśmy są bardzo wytrzymałe, a ich plastikowa powierzchnia jest sprężysta tylko w minimalnym stopniu. Wycięty otwór sam z siebie prawie się więc nie rozszerza. Aby trzpień nitu przeszedł przez taśmę gładko już za pierwszym razem i nie trzeba go było wciskać dużą siłą, otwór powinien możliwie dokładnie odpowiadać jego rozmiarowi.

W poniższej tabeli zestawiliśmy zalecane dziurkacze dla danego rozmiaru nitu:

Kod nitu	Średnica otworu	Kod wybijaka
20 Z, 63 Z, 66 Z, 70 Z (w tym trzpienie 8 i 13 mm)	3 mm	211700STP-6
70 Z 11mm, 72 Z, 75 Z, 79 Z (w tym trzpień 15 mm)	4 mm	211700STP-8

Nitowanie: jak połączyć całość w wytrzymały wyrób

Ostatnim etapem produkcji jest trwałe połączenie taśmy z okuciami. Przy wodoodpornych taśmach najczęściej stosuje się nity kaletnicze, które zapewniają wytrzymałość także przy dużym obciążeniu.

Szczegółowy przegląd wszystkich rodzajów, materiałów i rozmiarów nitów znajdą Państwo w naszym osobnym artykule:

Jak wybrać właściwy rozmiar

Ponieważ te taśmy mają standardową grubość 2,5 mm (taśmy o grubości 1,5 mm mają krótszy trzpień), przygotowaliśmy tabelę zalecanych nitów. Wystarczy wybrać według liczby warstw, szerokości taśmy i rozmiaru łebka:

1. Łączenie 2 taśm (łącznie ok. 5 mm)

Do tego połączenia zalecamy nity z trzpieniem o długości 8 mm.

Kod produktu	Średnica łebka	Długość trzpienia
63 Z	8 mm	8 mm
70 Z 8mm	10 mm	8 mm
79 Z	12 mm	8 mm

2. Łączenie 3 taśm (łącznie ok. 7,5 mm)

Do tego połączenia zalecamy nity z trzpieniem o długości 11 mm.

Kod produktu	Średnica łebka	Długość trzpienia
–	8 mm	11 mm
70 Z 11mm	10 mm	11 mm
72 Z	12 mm	11 mm

Na co zwrócić uwagę

• Gdy trzpień jest za krótki:
  Nit nie zaczepi się dostatecznie w dolnej warstwie i połączenie rozpadnie się przy pierwszym obciążeniu.

• Gdy trzpień jest za długi:
  Podczas nitowania trzpień wygina się wewnątrz na bok, nit „ucieka” i łebek nie będzie leżał równo na materiale.

Nitowanie w prasie

Nity najlepiej osadza prasa ręczna: łebek przylega prostopadle i z równomiernym naciskiem. Nit trzyma wtedy mocno, nie odkształca się, a połączenie jest czyste.

Jeśli taśmę uzupełni się okuciami ze stali nierdzewnej lub mosiądzu, powstanie wyrób o długiej żywotności, który jako całość wytrzyma także najtrudniejsze warunki.

Chcą Państwo zobaczyć dokładny, krok po kroku opisany przebieg nitowania w prasie i uniknąć najczęstszych błędów? (Jeśli prasy brak, zachęcamy do zajrzenia do naszego poradnika o nitowaniu ręcznym).

Szycie wodoodpornych taśm: wytrzymałość i tradycja

Choć nitowanie jest szybkie i nowoczesne, wielu wytwórców wciąż nie rezygnuje z klasycznego szycia. Uważają je za najmocniejsze połączenie i w pełni zgadzamy się z tym poglądem. Wodoodporne taśmy przeszywa się tak samo jak zwykłe taśmy polipropylenowe lub bawełniane, tylko grubszą igłą (patrz Wskazówka eksperta).

Czy poradzi sobie maszyna?

Dobra wiadomość: do wykonania obroży lub smyczy nie jest potrzebny specjalny warsztat.

• Hobbystyczne maszyny do szycia: Z taśmą poradzi sobie także zwykła maszyna domowa. Wystarczy zachować kilka zasad (patrz „Wskazówka eksperta” poniżej).
  
• Starsze maszyny całkowicie metalowe: Kto ma w domu solidną, starszą maszynę do szycia, ma ułatwione zadanie. Takie maszyny mają dużą siłę przebicia i taśmę z PVC przeszyją bez zawahania.
  
• Maszyny przemysłowe: Są oczywiście szczytem możliwości, jeśli planuje się szycie setek sztuk dziennie, ale do zwykłej produkcji nie są warunkiem.

Wskazówka eksperta

Aby maszyna nie odmawiała posłuszeństwa przy taśmie, zalecamy zwiększyć naprężenie nici górnej i użyć grubszej igły (najlepiej nr 100–120). Dobrze sprawdzają się igły do dżinsu lub skóry, które mają zmodyfikowany czubek ułatwiający przebijanie materiału.

Szycie nadaje wyrobom charakter rzetelnego rzemiosła kaletniczego. Niezależnie od tego, czy taśmę przeszywa się ze względów estetycznych, czy dla maksymalnego bezpieczeństwa połączenia, z dobrą igłą i nicią pójdzie to gładko.

Oczka: estetyka i ochrona otworu

Częste pytanie brzmi, czy w otworach na kolec sprzączki stosować metalowe oczka. W przypadku wodoodpornych taśm mają dwie główne zalety:

1. Wygląd: Obroża z metalowymi oczkami wygląda solidniej, bardziej „technicznie” i nabiera charakteru wyrobu wykonanego fachowo.
   
2. Ochrona materiału: Kolec sprzączki opiera się o metal, a nie bezpośrednio o krawędź taśmy. Chroni to otwór przed wyciągnięciem lub odkształceniem przy długotrwałym noszeniu i dużym obciążeniu.

Na co zwrócić uwagę

Aby oczko siedziało w taśmie mocno i nie wypadało, należy bezwzględnie wykonać dwa kroki.

1. Dokładna średnica otworu

W przypadku oczek najważniejsze jest, aby otwór dokładnie odpowiadał rozmiarowi danego oczka. Jeśli otwór będzie za duży, oczko będzie w materiale „wędrować” i prędzej czy później może wypaść. Jeśli otwór będzie za mały, oczko trudno osadzić, a przy zaciskaniu może nie objąć prawidłowo materiału.

Do pracy z wodoodpornymi taśmami zalecamy dlatego używać wybijaków wykonanych i przeznaczonych właśnie do wodoodpornych taśm. Aby nie trzeba było przeliczać milimetrów i szukać właściwych kombinacji, przygotowaliśmy tę przejrzystą tabelę.

Oznaczenie oczka	Średnica otworu	Kod wybijaka
E10x5.2	5,2 mm	211700STP-12
E12x6.0	6,0 mm	211700STP-14

2. Staranne zaciśnięcie

Nie ma znaczenia, czy wybierze się prasę ręczną, czy ręczny przyrząd do oczek i młotek. W obu przypadkach oczko trzeba zacisnąć dostatecznie mocno, tak aby brzegi mocno „objęły” materiał taśmy i zakryły wszystkie włókna tekstylne od wewnątrz. Sposób zaciskania krok po kroku opisujemy w poradniku nitowania oczek.

Jak umieścić na taśmie logo lub imię

Obroży z imieniem psa lub smyczy z logo warsztatu nikt nie pomyli z wyrobem z półki. Wodoodporną taśmę można oznaczyć na cztery sposoby:

• Tłoczenie na gorąco: wciska w powierzchnię czyste litery lub logo.
• Druk UV: radzi sobie z kolorowymi i szczegółowymi motywami.
• Grawerowanie laserowe: wypala w powierzchni wyraźny ślad. Taśma zawiera PVC, które przy wypalaniu uwalnia opary szkodliwe dla zdrowia, dlatego u właściciela lasera należy wcześniej upewnić się, że na urządzeniu wolno obrabiać PVC.
• Malowanie ręczne: powierzchnię należy odtłuścić, a imię lub motyw namalować akrylowymi farbami Angelus.

Wynik zależy od temperatury i urządzenia, na którym się pracuje. Zanim oznaczy się całą serię, należy wypróbować metodę na kawałku tej samej taśmy.

Na zakończenie

Wodoodporną taśmę łatwo się tnie, nituje i szyje, a po pracy wystarczy przetrzeć ją szmatką. Niezależnie od tego, czy wybierze się nowoczesne nitowanie w prasie, czy tradycyjne szycie, kluczem do sukcesu jest nielekceważenie przygotowania i wybór narzędzi stworzonych do tego materiału.

Mamy nadzieję, że ten poradnik pomógł zorientować się, co jest potrzebne do wykonania wyrobu. Teraz pozostaje już tylko wybrać kolor taśmy, dobrać do niego okucia i zabrać się za pierwszy projekt.

---

---